عوامل سیاسی استمرار حاکمیت پشتون‌ها در افغانستان معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش پژوه دکتری تاریخ معاصر جهان اسلام، گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین چرایی و چگونگی تداوم سلطه سیاسی پشتون‌ها در ساختار قدرت افغانستان معاصر از سال ۱۸۸۰ انجام شده است. این تحقیق با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی، عوامل داخلی و بین‌المللی مؤثر بر این استمرار را واکاوی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در سطح داخلی، سیاست‌های پشتون‌سازی نهادهای دولتی و تسلط انحصاری بر نهادهای کلیدی نظامی و اداری نقش اساسی داشته‌اند. در سطح بین‌المللی، رقابت‌های ژئوپلیتیک (بازی بزرگ) و ترجیح قدرت‌های استعماری و منطقه‌ای بر اقتدارگرایی مرکزی برای مدیریت منازعات، به تثبیت این ساختار مسلط یاری رسانده است. از سوی دیگر، فقدان گفتمان فراگیر ملی که جایگزین هویت‌سازی‌های قومی شود، مانعی جدی برای گذار به نظامی متکثر محسوب می‌شود. در نهایت، پژوهش مشخص می‌کند که این تداوم، حاصل هم‌افزایی میان مشروعیت تاریخی رهبران کلیدی، عدم شکل‌گیری آلترناتیوهای سیاسی پایدار، تسلط ساختارهای حکومتی و حمایت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در بستر بی‌ثباتی مزمن این کشور بوده است.

کلیدواژه‌ها


  1. احدی، انوالحق، (۲۰۰۵)، کاهش قدرت پشتون‌ها در افغانستان، کابل، انتشارات سعید.
  2. بارفیلد، توماس، (۲۰۱۰)، افغانستان: تاریخ فرهنگی و سیاسی، پرینستون، انتشارات دانشگاه پرینستون.
  3. پوجیونی، برناردیکو، (۲۰۱۰)، دولت و جامعه در افغانستان، رم، انتشارات ساپینزا.
  4. جیوستوتزی، آنتونیو، (۲۰۲۲)، افغانستان پس از خروج آمریکا، لندن، هرست.
  5. راتیگ، توماس، (۲۰۱۸)، «اسلام‌گرایان، چپ‌گرایان و خلأ در مرکز: احزاب سیاسی در افغانستان و ریشه‌های آن‌ها»، شبکه تحلیلگران افغانستان، کابل.
  6. سوهرکه، آستری، (۲۰۱۱)، وقتی بیشتر کمتر است: پروژه بین‌المللی در افغانستان، لندن، هرست.
  7. سینگ، گاندا، (۱۹۵۹)، احمدشاه درانی: پدر افغانستان نوین، لاهور، انتشارات دانشگاه پنجاب.
  8. فارانی، عبدالحی، (۱۳۸۹)، تاریخ سیاسی افغانستان از احمدشاه تا امروز، کابل، انتشارات میوند.
  9. فرهادی، نادر، (۱۳۹۳)، ساختار قدرت در افغانستان معاصر، کابل، انتشارات آریانا.
  10. الفینستون، مونت استوارت، (۱۸۱۵)، توضیحی درباره پادشاهی کابل و سرزمین‌های تابع، لندن.
  11. کریمی، حسن، (۱۳۹۴)، تحولات دولت در افغانستان، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  12. کلاین، لارس، (۲۰۱۶)، گفتمان قدرت: زبان سیاسی و دولت‌سازی در افغانستان، هامبورگ، انتشارات دانشگاه هامبورگ.
  13. لایل، سارا مریدیت، (۲۰۱۴)، سیاست و دولت‌سازی در افغانستان، نیویورک، انتشارات دانشگاه کلمبیا.
  14. لنسفورد، تام، (۲۰۱۱)، برداشت تلخ: سیاست خارجی آمریکا و افغانستان، فارنهم، اشگیت.
  15. لیون، آناتول، (۲۰۲۱)، تراژدی افغانستان: پشتون‌ها، طالبان و دولت، لندن، پنگوئن.
  16. مالی، ویلیام، (۲۰۱۵)، بازسازی دولت در افغانستان، نیویورک، انتشارات دانشگاه کلمبیا.
  17. موسوی، سید علی، (۱۳۹۰)، قدرت و قومیت در افغانستان، تهران، انتشارات سمت.
  18. نول، کریستین، (۱۹۹۵)، دولت و قبیله در افغانستان قرن نوزدهم: سلطنت دوست‌محمدخان، برلین، دِ گرویتر.
  19. هواشنگ، ژانو، (۲۰۱۵)، چین و افغانستان: منافع، موضع‌ها و دیدگاه‌ها، پکن، انتشارات علوم اجتماعی چین.
  20. ولی، احمد، (۱۳۹۴)، بازسازی امنیتی افغانستان، کابل، انتشارات میوند.