دانش پژوه دکتری تاریخ معاصر جهان اسلام، گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان.
چکیده
آیت الله محمدآصف محسنی (۱۳۱۴–۱۳۹۸ ه.ش)، از برجسته‌ترین عالمان شیعه در افغانستان، در گستره‌های فقه، اصول، رجال و اندیشه‌ی سیاسی صاحب‌نظر بود. اندیشه‌ی وی آمیزه‌ای از رجالی‌گری شیعی با کنشگری اجتماعی–سیاسی معتدل و تأکید بر همگرایی اسلامی و تعامل میان‌مذهبی است. محسنی در طول حیات خود، برای وحدت و اخوت اسلامی در افغانستان در ساحت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کوشید و کوشید تا این آرمان‌ها را در جامعه‌ی افغانستان تحقق بخشد. پرسش محوری این مقاله آن است که اندیشه‌ی سیاسی آیت‌الله محسنی بر کدام مبانی فقهی و رجالی استوار است و این مبانی چه تأثیری بر مواضع وی درباره‌ی دولت، مشارکت سیاسی و ساختار قدرت در افغانستان داشته است. این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای آثار مکتوب و گفتارهای منتشرشده‌ی وی، دیدگاه‌های او را در دو حوزه‌ی سیاست و رجال به‌گونه‌ای تطبیقی بررسی می‌کند. یافته‌ها حاکی از آن است که رویکرد محسنی، تلفیقی از اجتهاد سنتی امامیه و واقع‌گرایی سیاسی متناسب با بافت اجتماعی افغانستان است.
اخلاقی، محمدعلی، (۱۴۰۲)، «مشروعیت حکومت دینی در فقه سیاسی با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله محسنی»، فصلنامه‌ی علمی–تحقیقی دانش حقوقی دانشگاه خاتم‌النبیین، سال اول، شماره ۱، صص ۱۵-۴۲.
خبرگزاری صدای افغان (آوا)، (۱۳۹۰)، «چرایی اشغال افغانستان توسط ارتش سرخ شوروی»، قابل دسترسی در: www.avapress.com.
خبرگزاری صدای افغان (آوا)، (۱۳۹۸)، «نگاهی به زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی محسنی (ره)»، قابل دسترسی در: www.avapress.com.
خبرگزاری مهر، (۱۳۹۸)، «سنت فکری آیت‌الله محمدآصف محسنی؛ میراث معنوی یک عالم مجاهد»، قابل دسترسی در: www.mehrnews.com.
خبرگزاری راسخون، (۱۳۹۸)، «محسنی، محمدآصف»، قابل دسترسی در: www.rasekhoon.net.
روزنامه ۸ صبح، (۱۳۹۸)، ۱۵ مرداد، کابل.
سایت بنیاد محقق طباطبایی، (۱۳۹۶)، «تقریب مذاهب؛ از نظر تا عمل»، قابل دسترسی در: www.bonyad-mohaghegh.ir.
سایت بی‌بی‌سی فارسی، (۱۳۸۸)، «آیت‌الله محسنی؛ مبلغ اتحاد شیعه و سنی»، قابل دسترسی در: www.bbc.com/persian.
)