کارشناسی ارشد، رشته تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه.
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی مؤلفههای امتگرایی در اندیشه سید جمال و محمد اقبال انجام شده است. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و در چارچوب مطالعات تطبیقی، یافتهها نشان میدهد که هر دو متفکر در تعریف امت بهمثابه هویتی فراقومی مبتنی بر ایمان، ضرورت وحدت مسلمانان، مبارزه با استعمار و احیای اجتهاد اتفاق نظر دارند. اما در تحلیل علل انحطاط و راهحلهای نوزایی، تفاوتهای پارادایمیک عمیقی مشاهده میشود: سید جمال با رویکردی عملگرا و سیاسی، اولویت را به اتحاد فوری و کنش انقلابی میدهد؛ حال آنکه اقبال با نگاهی فلسفی و دروننگر، احیای «خودی» و بازسازی فکر دینی را اساس تحول میداند. این مقاله نتیجه میگیرد که این دو رویکرد متعارض همدیگر نبوده، بلکه مکمل یکدیگر در پروژه اصلاحی جهان اسلام هستند و همپوشانی دارد.