بازخوانی انتقادی دموکراسی بر پایه مبانی توحیدی و نظریه امامت در اندیشه سید جواد نقوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد، رشته تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه،

چکیده

این پژوهش به بازخوانی انتقادی دموکراسی بر پایه مبانی توحیدی و نظریه امامت در اندیشه سید جواد نقوی می‌پردازد. نقوی با تکیه بر مبانی توحیدی، اصل حاکمیت الهی و جایگاه امامت، دموکراسی را فاقد مشروعیت دینی دانسته و مشروعیت حکومت را منحصر در انتصاب الهی و نظام امامت معرفی می‌کند. او دموکراسی را محصول اومانیسم و جهان‌بینی مادی غرب معرفی کرده و معتقد است که پذیرش آن مستلزم نفی حاکمیت الهی و جایگزینی اراده انسان به‌جای اراده خداوند است. این مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که از دیدگاه نقوی، اتکای دموکراسی بر اراده اکثریت موجب تضعیف حاکمیت الهی، گسترش تحزب و انحراف از دین و شریعت می‌شود. او نظام امامت را تنها الگوی مشروع و کارآمد برای تحقق عدالت و هدایت دینی می‌داند و معتقد است تنها در پرتو حاکمیت معصوم یا نایب منصوب اوست که رشد، تعالی و تکامل انسان و نیز تأمین سعادت دنیا و آخرت امکان‌پذیر می‌شود. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که اندیشه نقوی چالشی جدی برای سازگاری دموکراسی با نظام سیاسی اسلام ایجاد می‌کند و زمینه‌ای برای بازاندیشی نسبت دین و سیاست در جوامع مسلمان فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. قرآن کریم.
  2. اخوان کاظمی، «رویکردی به مردم‌سالاری دینی از زاویه نقد دموکراسی لیبرال»، دانشگاه اسلامی، سال هفتم، شماره ۲، زمستان ۱۳۸۲.
  3. افلاطون، جمهوری، بند ۵۶۴ (متن کامل).
  4. حلی، حسن بن یوسف، نهج المسترشدین، قم: مکتبة آیة‌الله المرعشی العامة، ۱۴۰۵ ق.
  5. حویزی، عبدعلی بن جمعه عروسی، تفسیر نور الثقلین، المطبعة العلمیة، ۱۳۸۶ ق.
  6. خرم‌شاد، محمدباقر (۱۳۸۳)، «مردم‌سالاری دینی، دموکراسی صالحان»، مجله دانشگاه اسلامی، سال هشتم، شماره ۲۱ و ۲۲.
  7. سید جواد نقوی، سلسلة دروس: امامت سے جمهوریت تک، ۲۰۱۸.
  8. سید قطب، آینده در قلمرو اسلام، ترجمه سید علی خامنه‌ای، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۹ش.
  9. شریعتی سبزواری، محمدباقر، «امامت و رهبری در اسلام»، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پاییز ۱۳۸۸، شماره ۷۷.
  10. شهید اول، محمد بن مکی عاملی، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، قم: مؤسسه آل البیت (ع)، ۱۴۱۹ ق.
  11. صحیفه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، ۱۳۶۷ش، جلد ۲۱.
  12. طبری، محمد بن جریر، دلائل الإمامة، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ ق.
  13. عاملی، شیخ حر، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت (ع)، ۱۴۱۹ ق.
  14. عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی، ۱۴۰۱ش.
  15. علی عسگری یزدی و عباس موسوی هاشمی، «اومانیسم در سنجه نقد»، نشریه پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، شماره ۴ (بهار ۲۰۲۰).
  16. لنین، ولادیمیر ایلیچ، دولت و انقلاب، ترجمه باقر پرهام، تهران: مؤسسه نشر و پژوهش ذکر، ۱۳۸۵ش.
  17. مارکس، کارل و انگلس، فردریش، مانیفست حزب کمونیست، ترجمه ایرج اسکندری، در: احمد واعظی، مبانی نظری غرب‌شناسی، تهران: سمت، ۱۳۸۴ش.
  18. مزینانی، محمدصادق، «دیدگاه‌های شهید مصطفی خمینی درباره ولایت و حکومت اسلامی»، نشریه حوزه.
  19. مصاحبه جناب اویس ربانی با استاد سید جواد نقوی در برنامه «میں اور مولانا» در تاریخ اوت ۲۰۲۳، و مصاحبه با سید جواد نقوی در استودیوی افق المبین، حوزه علمیه جامعه العروة الوثقی لاهور، به تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۲۳ ساعت ۸ شب.
  20. مصباح یزدی، محمدتقی، نظریه سیاسی اسلام: مشکات، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۹۱ش.
  21. مصباح، محمدتقی، آموزش فلسفه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۶۶ش.
  22. مفید، محمد بن محمد، المنفعات یا النکات الاعتراضیة (الرسالة المفیدیة)، بیروت، ۱۴۱۴ ق.
  23. میخلز، روبرت، جامعه‌شناسی احزاب سیاسی، ترجمه احمد نقیب‌زاده، تهران: نشر قومس، ۱۳۶۹ش.
  24. نقیب‌زاده، احمد (۱۳۷۳)، «واکنش‌های سیاسی و نشانه‌های انحطاط دموکراسی در ایتالیا»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره ۸۲-۸۱ (خرداد و تیر).
  25. Huntington, Samuel P. 1993. "The Clash of Civilizations?" Foreign Affairs 72: 22–49.
  26. Toprak, Binnaz (2005). "Islam and Democracy in Turkey: The Case of the AKP." Middle East Journal, Vol. 59, No. 2, pp. 213–230.
مطالعات تاریخی امت اسلامی
دوره 8، شماره 16 - شماره پیاپی 16
سال هشتم، ‌شماره شانزدهم، پاییز و زمستان 1404
مهر 1404
صفحه 5-31

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار