کارشناسی ارشد تاریخ معاصر جهان اسلام، مجتمع آموزش عالی تاریخ،سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه.
چکیده
پس از سرنگونی رژیم بعث و افزایش نفوذ و قدرت نرم ایران در عراق، آمریکا منافع منطقهای خود را در خطر دید و برای مقابله با آن، راهبرد ایرانهراسی را اتخاذ کرد. این طرح سازمانیافته با هدف ایجاد هراس از ایران و مهار قدرت نرم او در عراق به کار گرفته شد. در این تحقیق با روش تحلیل توصیفی و گردآوری اطلاعات کتابخانهای و میدانی، مهمترین زمینههای مورد استفاده آمریکا برای شکلدهی افکار عمومی علیه ایران بررسی شده است. سؤال محوری این است که زمینههای ایرانهراسی در عراق معاصر چیست؟ یافتهها نشان میدهد اشغال عراق توسط آمریکا یک اشتباه محاسباتی بود که پیامد آن، تحقق نیافتن منافع آمریکا و تهدید جایگاه سیاسی این کشور در عراق شد. در نتیجه، آمریکا برای حفاظت از منافع خود راهبرد ایرانهراسی را در پیش گرفت. مهمترین زمینههای ایرانهراسی عبارتند از: ناکارآمدی سیاستمداران متحد ایران که دستآویزی برای مخالفان جهت ارتباط آن با نفوذ ایران شد، و نیز استفاده آمریکا از سازمانهای مردمنهاد بهعنوان ابزاری برای مقابله با ایران و گفتمان اسلام سیاسی.
آبشناس، عماد (۸ آبان ۲۰۲۲). «آیا آمریکا به دنبال بازگرداندن حزب بعث در عراق است؟». sputnik iran. قابل دسترسی در: https://spnfa.ir/20220808/آیا-آمریکا-به-دنبال-بازگرداندن-حزب-بعث-در-عراق-است-11974515.html.
احمد محمد، ایمن (۲۰۲۲). «سلطة الأحزاب وأثرها على التحول الدیمقراطی فی العراق بعد العام ۲۰۰۳». مجلة المستنصریة للدراسات العربیة والدولیة، شماره ۷۸، ص ۸۷.
افشون، تورج و قلیزاده، امیر (۵ فروردین ۱۴۰۰). «چیستی و دلایل اعتراضات شیعیان عراق در دولتهای اخیر». مطالعات راهبردی جهان اسلام، سال ۲۲، شماره ۸۵، ص ۱۶۳-۱۹۸.
«بغداد: ادعای هشدار سفیر عراق در تهران به مسافران عراقی درباره «افزایش قتل و دزدی» از عراقیها کذب است» (۲۴ مرداد ۱۳۹۷). انتخاب. قابل دسترسی در: https://www.entekhab.ir/fa/news/424191.
«بیشترین مشکلات عراقیها در سفر به ایران» (۸ آذر ۱۴۰۰). خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). قابل دسترسی در: https://www.isna.ir/news/1400090806175.
«پنجم فوریه ۲۰۰۳؛ سالروز دروغ قرن/ آمریکا چگونه عراق را ویران کرد؟» (۱۶ بهمن ۱۴۰۱). خبرگزاری مهر. قابل دسترسی در: https://www.mehrnews.com/news/5700892.
«تخریب زودهنگام اربعین حسینی توسط رسانه ضدانقلاب» (۱۳ مرداد ۱۴۰۲). خبرگزاری فارس. قابل دسترسی در: https://farsnews.ir/news/14020513000016.
تلاشان، حسن (۱۳۸۹). «دورنمای ژئوپلیتیک شیعه در عراق». شیعهشناسی، سال ۸، شماره ۳۱، ص ۱۱۲.
«جنایت با چراغ سبز غرب» (۲ خرداد ۱۴۰۱). قدس آنلاین. قابل دسترسی در: https://www.qudsonline.ir/news/799989.
چامسکی، نوام (۲ آبان ۱۳۸۵). «آیا دولتی مستقل در عراق تشکیل خواهد شد؟». سیاحت غرب، سال ۴، شماره ۴۰، ص ۸۹-۹۵.
حشمتزاده، محمدباقر (۱۳۸۷). تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر کشورهای اسلامی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
«الحکم غیابیا على نائب الرئیس العراقی طارق الهاشمی بالاعدام» (۹ سپتامبر ۲۰۱۲). rt arabic. قابل دسترسی در: https://arabic.rt.com/news/594183.
«الدستور العراقی» (بیتا). البرلمان العراقی. قابل دسترسی در: https://iq.parliament.iq/الدستور-العراقی/.
«دلخوری مسافران عراقی از برخی تاکسیداران مرز مهران» (۲۸ خرداد ۱۳۹۸). خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). قابل دسترسی در: https://www.irna.ir/news/83356432.
زارعی، سعدالله (۱۵ دی ۱۳۹۹). «ماجرای پیشبینی حاج قاسم درباره شکلگیری داعش». پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای. قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=47018.
«شایعه تعرض به زائران ایرانی در جنوب عراق» (۱۵ مرداد ۱۳۹۸). العالم فارسی. قابل دسترسی در: https://fa.alalam.ir/news/4478746.
صادقی، محمدمسعود (۴ فروردین ۱۳۹۸). «اشکال ایرانهراسی و شیعههراسی در جهان امروز و راهکارهای فرهنگی مقابله با آن». مطالعات روابط فرهنگی بینالملل، سال ۵، شماره ۱۰، ص ۳۵-۶۶.
عباس، کشاورزشکری؛ پیرانی، شهره؛ جعفری هرندی، امیررضا (۱۴۰۰). «ساختارسازی آمریکا در عراق و پیامدهای آن بر امنیت ملی این کشور». آفاق امنیت، سال ۱۴، شماره ۵۲، ص ۱۲۵.
غفاری هشتجین، زاهد و حیدرخانی، هابیل (۱۳۹۴). شیعیان عراق پس از سقوط صدام. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فتوحی، محمود (۱ دی ۱۳۸۶). «تاریخ ادبی و بحران در استنباط معنای معاصر». نامه فرهنگستان، سال ۹، شماره ۳۶، ص ۱۴-۱۵.
«فؤاد معصوم: المحاصصة الطائفیة وراء الفشل السیاسی» (۲۰۱۶). الجزیره نت. قابل دسترسی در: https://www.aljazeera.net/news/2016/9/6 فؤاد-معصوم-المحاصصة-الطائفیة-وراء.
- قزوینی حائری، سید یاسر (۴ فروردین ۱۳۹۰). «نجف و انتفاضه شعبانیه ۱۹۹۱ (بررسی زمینهها و پیامدها)». فرهنگ زیارت، سال ۶، شماره ۳، ص ۵۰-۶۱.
«کیف یشن البرنامج الثقافی للسفارة الامیرکیة هجوما على العراق وما هی خسائره؟» (۲ دسامبر ۲۰۱۹). tabnak. قابل دسترسی در: https://www.tabnak.ir/ar/news/43167.
«مصاحبه با دکتر سعدالله زارعی» (۱۵ دی ۱۳۹۹). پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای. قابل دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=47018.
- «مقابلة مع بول بریمر» (۲۰۱۹). independentarabia. قابل دسترسی در: https://www.independentarabia.com/node/62596
منتی، ایوب و هادیان، ناصر (۱ مهر ۱۳۹۸). «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال عراق از منظر موازنه تهدید (۲۰۱۸-۲۰۰۳)». جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام، سال ۷، شماره ۱۵، ص ۱۳۹-۱۶۴.
نادریدوست، علی (۱۳۸۶). شیعیان عراق. قم: آشیانه مهر.
«نگاهی به سازمانهای مردمنهاد در عراق» (۱۲ آبان ۱۴۰۰). پایگاه تخصصی تحلیل جامعه فرهنگ و ملل. قابل دسترسی در: https://farhangemelal.icro.ir/news/9502.
«الوکالة الفرنسیة ۲۴» (۹ سپتامبر ۲۰۱۲). france24. قابل دسترسی در: https://www.france24.com/ar/20120909-العراق-کرکوک-مقتل-متطوعین-منشآت-نفط-تفجیر-سیارة-مفخخة.
«وزیر الدفاع العراقی: ایران وقفت الى جانب العراق فی الحرب ضد داعش» (۲۲ نوامبر ۲۰۲۰). وکالة الجمهوریة الاسلامیة للانباء (ارنا). قابل دسترسی در: https://ar.irna.ir/news/84121788.
- «آیلپ چیست؟» (۱۹ آبان ۱۳۹۸). تحولات جهان اسلام. قابل دسترسی در: https://iswnews.com/23368/آیلپ-چیست؟/
«'السعودیة أرادت اغتیالی'.. ومواضیع أخرى کشفها السید نصر الله للمیادین» (۲۰۲۰). المیادین. قابل دسترسی در: https://www.almayadeen.net/news/politics/1444814
«سی ان ان العربیة» (۲۰۱۷). cnn arabic. قابل دسترسی در: https://arabic.cnn.com/middle-east/2017/05/29/iraq-fm-fear-not-iran.
https://www.yjc.ir/fa/news/5639608/ (بیتا).
ABOUT (2024). Iylep.Org. Retrieved from https://www.iylep.org/about/
Lecture on IYLEP Program (December 05, 2019). University of Baghdad. Retrieved from https://en.uobaghdad.edu.iq/?p=21208.
)