دکتری تاریخ معاصر جهان اسلام، گروه تاریخ تمدن اسلامی، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان
چکیده
بررسی عملکرد اقتصادی دولت سامانی در حوزه دانش، هدف پژوهش حاضر است. این مقاله درصدد است با روش توصیفى- تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات، عملکرد اقتصادی سامانیان را در حوزه دانش تبیین نماید. دولت میتواند بنا به نیاز و اقتضائات خود، دانش را تولید یا گسترش یا رشد آن را متوقف کند، نظام یافته است. دستآورد پژوهش این است که سامانیان با حمایت مالی از عالمان در قالب معافیتهای مالیاتی دانشمندان از خراج و مالیات و قرار دادن موقوفات برای طلاب در پیشرفت دانشهای نقلی، قدم برداشته است. دیوان حِسبه سامانی، کارکردهای اقتصادی دانشهای حساب و ریاضیات، نجوم و هیئت و جغرافیا، در گسترش فقه حکومتی وحقوق معاملات مؤثر بوده، اهتمام دولت سامانی به ایجاد یا توسعه جوامع، رباطها و کتابخانه، به صورت عمده در گسترش دانشهای نقلی و سپس دانشهای عقلی مؤثر بود که در نتیجه فقه حنفی و شافعی پیروان زیادی در این قلمرو پیدا کرد و مدرسه مالکی به سبب عدم حمایت مالی سامانی متروک و منزوی شد.
ابن ابیاُصیَبِعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء فیطبقات الاطباء، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، 2001 م.
ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فیالتاریخ، بیروت: دارصادر، 1385 ه-ق.
ابن اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الأنساب، بیروت: دارصادر، بیتا.
ابن الملقّن، سراج الدین ابوحفص عمر بن علی بن احمد المصری، العِقد المذهّب فی طبقات حمله المذهب، به کوشش ایمن نصر الازهری و سید مهنی، بیروت: دارالکتب العلمیه،1997 م.
ابن حوقل، محمد بن حوقل، صوره الأرض، بیروت: دارصادر، 1938 م.
ابن خلدون، عبدالرحمان بن محمد، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران: علمی و فرهنگی، 1375 ه-ش.
ابن طباطبا علوی اصفهانی، ابراهیم بن ناصر، مهاجران آل ابوطالب، ترجمه محمد رضا عطایی، مشهد: آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهشهای اسلامى، 1372 ه-ش.
اصطخرى، ابراهیم بن محمد، مسالکالممالک (لیدن)، بیروت: دار صادر، 1927 م.
انبوبا، عادل، «تسبیع الدائرة»، حلب: مجلة تاریخ العلوم العربیة، ۱۹۷۷ م.
بارتولد، واسیلی ولادیمیرویچ، ترکستان نامه، ترجمه محمدعلی کشاورز، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1377 ه-ش.
بغدادی، عبدالقاهر، الفرق بین الفِرَق، به تحقیق محمد محیى الدین عبدالحمید، بیروت: دارالمعرفة، بیتا.
بیرونی، ابوریحان، الآثارالباقیه، تصحیح: ادوارد زاخاو، لایپزیگ: بینا، ۱۹۲۳ م.
بیهقی، محمد بن حسین، تاریخ بیهقی، علم، تهران، 1384.
بیهقی، علی بنزید، تاریخ حکماءالاسلام، تصحیح: محمد کرد علی، دمشق: مطبعة الترقی، 1365 ه-ق.
الثامری، احسان ذُنون، الحیاة العلمیة زمن السامانیین (التاریخ الثقافی لخراسان وبلاد ماوراءالنهرفی القرنین الثالث والرابعللهجرة)، بیروت: دار الطلیعة، 2001 م.
مدرسی طباطبائی، حسین، زمین در فقه اسلامی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۲ ه-ش.
مصاحب، غلامحسین، جبر و مقابلۀ خیام به انضمام تاریخ علوم ریاضی از سه هزار سال قبل از میلاد تا زمان خیام، تهران: بینا، ۱۳۱۷ ه-ش.
مقدسى، محمد بن أحمد، أحسن التقاسیم فى معرفة الأقالیم، القاهرة: مکتبة مدبولى، 1411 ه-ق.
منتظرالقائم، اصغر- خزائیلی نجف آبادی، محمدباقر، نقد و بررسی طبقهبندی علوم در تمدن اسلامی با تأکید بر نقش ایرانیان (قرن های سوم تا یازدهم هجری)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1395 ه-ش.
منزوى، احمد، فهرستواره کتابهاى فارسى، تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1382 ه-ش.
میهنی، محمدبن عبدالخالق، دستور دبیری، تصحیح عدنان صادق ارزی، آنکارا: نشر آنقره، 1962 م.
نجاشی، احمد، رجال، به کوشش محمد جواد نایینی، بیروت: بینا، 1408 ه-ق.
نرشخی، محمدبن جعفر، تاریخ بخارا، به کوشش محمدتقی رضوی، تهران: بینا،1351 ه-ش.
)